การคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และการส่องกล้อง

มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นมะเร็งไม่กี่ชนิดที่สามารถหยุดยั้งได้ก่อนที่จะกลายเป็นมะเร็งจริง ๆ บทความนี้อธิบายสองเรื่อง คือท่านมีสิทธิ์รับการคัดกรองฟรีหรือไม่ และหากผลผิดปกติจะเกิดอะไรขึ้นต่อไป

ทำไมการคัดกรองจึงได้ผล

มะเร็งลำไส้ใหญ่เกือบทั้งหมดเริ่มจากติ่งเนื้อเล็ก ๆ ที่ค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงตลอดหลายปี ช่วงเวลาหลายปีนั้นคือโอกาส หากตัดติ่งเนื้อออกด้วยการส่องกล้องขณะที่ยังเป็นติ่งเนื้อ มะเร็งก็จะไม่เกิดขึ้น

เรื่องนี้ต่างจากการคัดกรองมะเร็งชนิดอื่นส่วนใหญ่ ซึ่งทำได้เพียงพบมะเร็งเร็วขึ้น ขณะที่การคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่สามารถป้องกันไม่ให้มะเร็งเกิดขึ้นได้

ใครมีสิทธิ์รับการคัดกรองฟรี

สำนักงานส่งเสริมสุขภาพไต้หวันขยายสิทธิ์ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2568:

• อายุ 45 ถึง 74 ปี: ตรวจเลือดแฝงในอุจจาระฟรี ทุก 2 ปีครั้ง
• อายุ 40 ถึง 44 ปี ที่มีบิดามารดา บุตร หรือพี่น้องเคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่: ได้สิทธิ์ทุก 2 ปีครั้งเช่นกัน

ท่านสามารถรับหลอดเก็บตัวอย่างได้ที่สถานพยาบาลที่อยู่ในระบบประกันสุขภาพ หรือติดตามกิจกรรมคัดกรองในชุมชน

การตรวจเลือดแฝงในอุจจาระทำอย่างไร

การตรวจนี้หาเลือดในอุจจาระที่มองด้วยตาเปล่าไม่เห็น ผิวของติ่งเนื้อและก้อนเนื้องอกมีเลือดซึมได้ง่าย แม้ปริมาณน้อยมากก็ตรวจพบได้

เป็นการตรวจที่ทำได้ง่าย คือ ไม่ต้องงดอาหาร ไม่ต้องอดอาหาร และเก็บตัวอย่างเองที่บ้านได้ เมื่อได้รับหลอดแล้ว เก็บอุจจาระเล็กน้อยจากบริเวณแห้งในโถส้วมหรือบนกระดาษ ทำตามคำแนะนำ แล้วนำหลอดกลับไปส่งที่สถานพยาบาล

หากผลเป็นบวก

นี่คือส่วนที่สำคัญที่สุดของบทความนี้

ผลบวกไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง ริดสีดวงทวาร ติ่งเนื้อ และการอักเสบล้วนทำให้มีเลือดออกได้ แต่เพราะแยกจากกันไม่ได้ด้วยการตรวจนี้เพียงอย่างเดียว จึงต้องส่องกล้องเพื่อดูโดยตรง นี่เป็นวิธีเดียวที่จะยืนยันได้

การส่องกล้องลำไส้ใหญ่เป็นอย่างไร

แพทย์จะสอดท่อนิ่มขนาดเล็กที่มีกล้องอยู่ปลายท่อผ่านทางทวารหนัก และตรวจดูผนังลำไส้ใหญ่ตลอดความยาว หากพบติ่งเนื้อ ส่วนใหญ่สามารถตัดออกได้ทันที จึงเป็นการตรวจและรักษาเสร็จในครั้งเดียว

หลายคนกังวลว่าจะเจ็บ โรงพยาบาลมีทางเลือกส่องกล้องแบบไม่เจ็บ (ใช้ยาระงับความรู้สึก) โดยมีวิสัญญีแพทย์ประเมินและเฝ้าระวัง ระหว่างนั้นท่านจะไม่รู้สึกอะไร ความเหมาะสม ค่าใช้จ่าย และสิทธิ์เบิกประกัน สามารถปรึกษาแพทย์ที่ห้องตรวจได้

การเตรียมลำไส้ก่อนส่องกล้อง

นี่คือส่วนที่ขึ้นกับตัวท่านมากที่สุด และเป็นส่วนที่มักถูกมองข้ามมากที่สุดด้วย

ลำไส้ต้องสะอาดพอที่แพทย์จะมองเห็นผนังลำไส้ หากยังมีอุจจาระบังอยู่ ติ่งเนื้อเล็ก ๆ อาจถูกมองข้าม เท่ากับว่าตรวจไปโดยเปล่าประโยชน์ โรงพยาบาลจะให้ยาเตรียมลำไส้และคำแนะนำเรื่องอาหาร กรุณาทำตามเวลาและปริมาณอย่างเคร่งครัด การดื่มไม่หมดหรือหยุดก่อนกำหนด มักจบลงด้วยการต้องนัดตรวจใหม่อีกวัน

หากท่านรับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาเบาหวาน หรือมีโรคประจำตัวอื่น กรุณาแจ้งก่อนการตรวจ แพทย์จะช่วยปรับยาให้

ควรตรวจซ้ำเมื่อไร

ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ระยะเวลาขึ้นกับสิ่งที่พบในครั้งนี้ ว่ามีติ่งเนื้อหรือไม่ กี่ชิ้น ขนาดเท่าใด และผลพยาธิวิทยาเป็นชนิดใด ผู้ที่ปกติทั้งหมดอาจเว้นระยะได้ยาว ส่วนผู้ที่เคยตัดติ่งเนื้อบางชนิดต้องติดตามถี่ขึ้น

กรุณายึดตามคำแนะนำของแพทย์ขณะอธิบายผลตรวจ และจดบันทึกไว้ เรื่องนี้ลืมได้ง่ายมากเมื่อผ่านไปหลายปี