Tầm soát ung thư đại tràng và nội soi đại tràng

Ung thư đại tràng là một trong số ít loại ung thư có thể chặn lại trước khi nó trở thành ung thư. Bài này nói hai điều: bạn có đủ điều kiện tầm soát miễn phí hay không, và nếu kết quả bất thường thì sẽ ra sao.

Vì sao tầm soát có hiệu quả

Gần như mọi ung thư đại tràng đều bắt đầu từ một polyp nhỏ, biến đổi chậm trong nhiều năm. Chính khoảng thời gian đó là cơ hội: nếu cắt polyp qua nội soi khi nó còn là polyp, ung thư sẽ không xảy ra.

Điều này khác với phần lớn các chương trình tầm soát ung thư khác. Đa số chỉ phát hiện ung thư sớm hơn, còn tầm soát ung thư đại tràng có thể ngăn ung thư hình thành.

Ai được tầm soát miễn phí

Cục Xúc tiến Sức khỏe Đài Loan đã mở rộng chương trình từ tháng 1 năm 2025:

• Từ 45 đến 74 tuổi: xét nghiệm máu ẩn trong phân miễn phí, 2 năm một lần.
• Từ 40 đến 44 tuổi có cha mẹ, con hoặc anh chị em ruột từng được chẩn đoán ung thư đại tràng: cũng 2 năm một lần.

Bạn có thể nhận ống lấy mẫu tại bất kỳ cơ sở y tế nào có hợp đồng bảo hiểm y tế, hoặc theo dõi các đợt tầm soát cộng đồng.

Xét nghiệm máu ẩn trong phân làm thế nào

Xét nghiệm này tìm máu trong phân mà mắt thường không thấy. Bề mặt polyp và khối u dễ rỉ máu, dù lượng rất ít vẫn phát hiện được.

Đây là xét nghiệm dễ làm: không phải kiêng ăn, không cần nhịn đói, và lấy mẫu ngay tại nhà. Sau khi nhận ống, lấy một ít phân ở chỗ khô trong bồn cầu hoặc trên giấy, làm theo hướng dẫn rồi mang ống trả lại cơ sở y tế.

Nếu kết quả dương tính

Đây là phần quan trọng nhất của bài viết.

Dương tính không có nghĩa là bạn bị ung thư. Trĩ, polyp và viêm đều có thể gây chảy máu. Nhưng chính vì không thể phân biệt được bằng xét nghiệm, nên cần nội soi để nhìn trực tiếp. Đó là cách duy nhất để xác định.

Nội soi đại tràng là gì

Bác sĩ đưa một ống mềm mảnh có gắn camera ở đầu qua hậu môn và quan sát toàn bộ niêm mạc đại tràng. Nếu thấy polyp, trong đa số trường hợp có thể cắt ngay tại chỗ, nên việc kiểm tra và điều trị hoàn tất trong một lần.

Nhiều người lo sẽ đau. Bệnh viện có lựa chọn nội soi không đau (có gây mê), thực hiện dưới sự đánh giá và theo dõi của bác sĩ gây mê, trong quá trình đó bạn không cảm thấy gì. Việc có phù hợp hay không, cũng như chi phí và phạm vi bảo hiểm chi trả, có thể trao đổi với bác sĩ tại phòng khám.

Làm sạch ruột trước khi nội soi

Đây là phần phụ thuộc vào bạn nhiều nhất, và cũng là phần hay bị xem nhẹ nhất.

Ruột phải sạch thì bác sĩ mới nhìn được niêm mạc. Nếu còn phân che khuất tầm nhìn, polyp nhỏ có thể bị bỏ sót, coi như làm một lần vô ích. Bệnh viện sẽ cấp thuốc làm sạch ruột và hướng dẫn ăn uống. Xin thực hiện đúng thời gian và đúng liều lượng. Uống không hết hoặc dừng sớm thường dẫn đến phải hẹn làm lại vào hôm khác.

Nếu bạn đang dùng thuốc chống đông, thuốc tiểu đường, hoặc có bệnh mạn tính khác, hãy báo trước để bác sĩ điều chỉnh.

Bao lâu nên nội soi lại

Không có câu trả lời chung. Thời điểm lần sau tùy vào kết quả lần này: có polyp hay không, bao nhiêu cái, kích thước ra sao, kết quả giải phẫu bệnh thuộc loại nào. Người hoàn toàn bình thường có thể cách rất lâu; người đã cắt một số loại polyp cần theo dõi dày hơn.

Xin theo lời dặn của bác sĩ khi giải thích kết quả, và ghi lại. Điều này rất dễ quên sau vài năm.