ก่อนและหลังผ่าตัด: การเตรียมตัวและการฟื้นตัว

ผลของการผ่าตัดส่วนหนึ่งขึ้นกับทีมแพทย์ และอีกส่วนหนึ่งขึ้นกับตัวท่าน บทความนี้อธิบายสิ่งที่ท่านทำได้และช่วยได้จริง

ก่อนผ่าตัด: เตรียมร่างกายให้พร้อม

โดยทั่วไปมีช่วงเวลาระหว่างการตัดสินใจผ่าตัดกับวันผ่าตัดจริง ช่วงนั้นไม่ใช่แค่การรอคอย การใช้ช่วงเวลานั้นให้ดีมีผลต่อความเร็วในการฟื้นตัว

• เลิกบุหรี่ ในบรรดาสิ่งทั้งหมดในรายการนี้ ประโยชน์ของข้อนี้ชัดเจนที่สุด การสูบบุหรี่เพิ่มภาวะแทรกซ้อนทางปอดและทำให้แผลหายยาก แม้เลิกเพียงไม่กี่สัปดาห์ก็ช่วยได้
• กินให้เพียงพอ หลายคนเข้าใจว่าใกล้ผ่าตัดควรกินน้อยหรือกินจืด นั่นเป็นความเข้าใจผิด ภาวะขาดสารอาหารทำให้แผลหายช้าและติดเชื้อง่ายขึ้น หากแพทย์ไม่ได้สั่งเป็นอย่างอื่น ให้รักษาปริมาณพลังงานและโปรตีนให้เพียงพอ
• ขยับร่างกาย เดินทุกวันก็เพียงพอ ผู้ที่มีสมรรถภาพร่างกายดีกว่าฟื้นตัวเร็วกว่าและมีภาวะแทรกซ้อนน้อยกว่า
• แจ้งเรื่องยาให้ชัดเจน โดยเฉพาะยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน รวมถึงยาสมุนไพรและอาหารเสริม บางชนิดต้องหยุดล่วงหน้า กรุณาแจ้งทีมแพทย์ อย่าตัดสินใจเอง

การเตรียมลำไส้

ก่อนผ่าตัดมักต้องทำความสะอาดลำไส้ใหญ่ โรงพยาบาลจะให้ยาและคำแนะนำเรื่องอาหาร

ปัญหาที่พบบ่อยคือดื่มไม่หมดหรือหยุดก่อนกำหนด การเตรียมที่ไม่สะอาดพออาจกระทบต่อการผ่าตัด ดังนั้นหากท่านมีปัญหา กรุณาติดต่อทีมแพทย์เพื่อปรึกษา อย่าลดปริมาณเอง วิธีเตรียมลำไส้แตกต่างกันไปในแต่ละคน และผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องทำทุกคน กรุณายึดตามคำแนะนำที่ท่านได้รับ

หลังผ่าตัด: ทำไมต้องลุกจากเตียงเร็ว

นี่คือเรื่องที่ผู้ป่วยต่อต้านมากที่สุดหลังผ่าตัด แต่มีเหตุผลชัดเจน

การลุกเดินเร็วช่วยลดภาวะแทรกซ้อนทางปอด ลดความเสี่ยงลิ่มเลือดที่ขา และช่วยให้ลำไส้กลับมาทำงาน การนอนนิ่ง ๆ ไม่ได้ทำให้แผลหายเร็วขึ้น แต่กลับทำให้ฟื้นตัวช้าลง พยาบาลจะช่วยท่าน ครั้งแรกที่ลุกจากเตียงกรุณาอย่าทำเอง

เมื่อไรจึงกินได้

มักเร็วกว่าที่ท่านคิด สมัยก่อนต้องรอจนผายลมจึงจะกินได้ ปัจจุบันผู้ป่วยส่วนใหญ่เริ่มกินทีละน้อยได้เร็วกว่านั้น ซึ่งช่วยให้ลำไส้ฟื้นตัว

หลักการคือ กินทีละน้อย บ่อยครั้ง แล้วค่อย ๆ เพิ่ม หากมีอาการท้องอืดชัดเจน คลื่นไส้หรืออาเจียน กรุณาแจ้งเจ้าหน้าที่เพื่อปรับให้ เวลาที่เริ่มกินได้จริงยังขึ้นกับวิธีผ่าตัดและการฟื้นตัวของท่าน

การควบคุมความปวด

ความปวดเป็นเรื่องปกติ แต่ ท่านไม่จำเป็นต้องทน เมื่อคุมความปวดได้ดี ท่านจึงยอมลุกจากเตียง หายใจลึกและไอได้ และฟื้นตัวเร็วขึ้น นี่ไม่ใช่การทดสอบความอดทน

หากยาแก้ปวดที่ใช้อยู่ยังไม่พอ กรุณาบอกตรง ๆ ทีมแพทย์มีหลายวิธีที่จะปรับให้

หลังกลับบ้าน

การออกจากโรงพยาบาลไม่ได้แปลว่าฟื้นตัวเสร็จสิ้น ในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้ากรุณาระวัง:

• รักษาแผลให้สะอาดและแห้ง เปลี่ยนแผลตามคำแนะนำ
• เดินต่อไป แต่หลีกเลี่ยงการยกของหนักและกิจกรรมหักโหม ระยะเวลาให้ยึดตามคำแนะนำของแพทย์
• การขับถ่ายที่เปลี่ยนไปเป็นเรื่องปกติ โดยเฉพาะหลังผ่าตัดลำไส้ตรง และมักค่อย ๆ ดีขึ้นตามเวลา
• มาตรวจตามนัด และเก็บผลพยาธิวิทยากับเอกสารอธิบายแผนการรักษาไว้