Ăn uống và đại tiện trong thời gian điều trị

"Rốt cuộc tôi ăn được gì?" là một trong những câu hỏi được nghe nhiều nhất tại phòng khám. Câu trả lời thường thoải mái hơn người bệnh tưởng nhiều: trong thời gian điều trị ung thư đại trực tràng không có một danh sách thực phẩm cấm bắt buộc phải theo. Điều thực sự cần xử lý là những thay đổi về đại tiện.

Nguyên tắc ăn uống cơ bản

• Ăn đủ là quan trọng nhất. Cơ thể đang tự hồi phục trong thời gian điều trị; thiếu năng lượng và đạm sẽ làm chậm hồi phục và giảm khả năng chịu đựng điều trị. Nhiều người sợ "nuôi khối u" mà không dám ăn. Điều này không có cơ sở và còn gây hại.
• Ăn bình thường, cân đối là đủ. Không cần chế độ ăn chống ung thư đặc biệt nào.
• Cảnh giác với thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc. Một số thành phần tương tác với thuốc điều trị, thậm chí ảnh hưởng chức năng gan thận. Hãy báo bác sĩ trước khi dùng.
• Ăn chín, nhất là trong giai đoạn bạch cầu thấp.

Tiêu chảy

Tiêu chảy khá thường gặp trong thời gian điều trị, có thể do hóa trị, xạ trị, hoặc do phẫu thuật đã thay đổi cấu trúc ruột.

Bù nước là việc quan trọng nhất. Mất nước do tiêu chảy thường nguy hiểm hơn chính tình trạng tiêu chảy, nhất là khi kèm nôn hoặc chán ăn. Ngoài nước lọc, cần bổ sung đồ uống có điện giải.

Về ăn uống, tạm giảm đồ béo, nhiều chất xơ và sữa, chọn món dễ tiêu, khi ổn định thì tăng dần trở lại. Thuốc cầm tiêu chảy xin hỏi bác sĩ trước — trong một số trường hợp tự cầm tiêu chảy có thể làm chậm phát hiện vấn đề.

Táo bón

Táo bón cũng có thể xảy ra. Nguyên nhân thường gặp là ít vận động, uống không đủ nước, và tác dụng của một số thuốc chống nôn, giảm đau.

Hãy bắt đầu từ ba việc cơ bản: nước, chất xơ và vận động. Nếu không hiệu quả, hãy bàn với bác sĩ về thuốc làm mềm phân, đừng tự dùng thuốc nhuận tràng kích thích lâu dài.

Thay đổi thói quen đại tiện sau mổ

Phần này viết riêng cho người bệnh đã mổ trực tràng.

Một trong các chức năng của trực tràng là chứa phân. Sau khi cắt đi một đoạn, "khoang chứa" đó nhỏ lại, nên thường xuất hiện: số lần đại tiện trong ngày tăng, mỗi lần ít, cảm giác đi không hết, vừa mót là phải đi ngay, đôi khi khó nín, và ban đêm cũng phải dậy.

Những triệu chứng này gọi chung là hội chứng sau cắt đoạn trước thấp. Nó không phải là mổ thất bại, cũng không phải tái phát, mà là hệ quả tự nhiên của thay đổi giải phẫu. Đa số sẽ cải thiện dần, nhưng có thể mất nhiều tháng, thậm chí một hai năm.

Những việc có thể làm: ăn uống đúng giờ, ghi lại món nào làm nặng thêm, tập cơ sàn chậu, và bàn với bác sĩ về điều chỉnh thuốc. Xin đừng im lặng vì nghĩ rằng "đây là điều phải chịu đựng" — nó ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng sống, và có cách để cải thiện.

Ăn uống khi có hậu môn nhân tạo

Xem thêm bài "Chăm sóc hậu môn nhân tạo". Nguyên tắc là hầu hết thực phẩm đều ăn được, thử từng món mới một và quan sát phản ứng, nhai kỹ và chậm, và đặc biệt chú ý uống đủ nước.