Chăm sóc hậu môn nhân tạo: thay túi, bơm rửa và chọn dụng cụ

Hầu như ai lần đầu đối mặt với hậu môn nhân tạo cũng nghĩ mình không làm nổi. Nhưng việc này giống học đi xe đạp: vài lần đầu lóng ngóng, tập ít lâu sẽ thành chuyện thường ngày. Đa số người tự làm được hoàn toàn trong vài tuần.

Hiểu về hậu môn nhân tạo của bạn

Hậu môn nhân tạo là lỗ mở được tạo ra bằng cách đưa một đoạn ruột ra ngoài thành bụng. Nó không có thần kinh, nên sờ hay chạm vào không đau. Niêm mạc màu hồng đỏ, trông giống mặt trong má. Đó là bình thường.

Bản thân lỗ mở không có cơ thắt, nên không nín được, chất thải sẽ tự ra. Vì vậy phải luôn dán túi. Chảy máu nhẹ khi vệ sinh là bình thường, niêm mạc rất mỏng manh, giống như chảy máu lợi khi đánh răng.

Thay túi

Nên thay lúc ruột ít hoạt động nhất, ví dụ sau khi ngủ dậy, trước khi ăn. Chuẩn bị đủ dụng cụ rồi mới bắt đầu; làm giữa chừng mới phát hiện thiếu đồ là lúc dễ hỏng việc nhất.

Tóm tắt quy trình: đo kích thước lỗ mở, cắt đế theo kích thước đó, nhẹ nhàng bóc đế cũ từ trên xuống, lau sạch da xung quanh bằng nước và khăn mềm, lau thật khô, rồi căn đúng vị trí dán vào và áp lòng bàn tay ấm vài phút cho dính chắc.

• Kích thước lỗ cắt rất quan trọng. Cắt quá rộng thì chất thải chạm vào da gây loét; cắt quá hẹp thì cọ vào lỗ mở gây chảy máu. Lỗ mở nhỏ dần trong vài tuần đầu sau mổ, nên lần nào cũng phải đo lại.
• Da phải thật khô. Da ẩm là lý do hay gặp nhất khiến túi không dính.
• Chỉ cần nước sạch để lau. Không dùng sản phẩm có dầu hay dung dịch sát khuẩn, vì chúng làm giảm độ dính và kích ứng da.

Bơm rửa (dành cho một số người mở đại tràng)

Bơm rửa là đưa nước ấm vào qua lỗ mở theo chu kỳ để gây đại tiện, nhờ đó giữa hai lần hầu như không có chất thải. Người làm thuận lợi sẽ thấy sinh hoạt tự do hơn hẳn.

Phải làm đều đặn vào giờ cố định mới tạo được nhịp, và mỗi lần mất khá nhiều thời gian, nên việc có phù hợp hay không còn tùy nếp sinh hoạt của bạn.

Khi da bị tổn thương

Da quanh lỗ mở đỏ, rát và trầy là vấn đề hay gặp nhất. Phần lớn nguyên nhân là chất thải rò ra tiếp xúc với da.

Vì vậy hướng xử lý không phải bôi thuốc mà là tìm xem vì sao bị rò: lỗ cắt quá rộng? Da có nếp gấp khiến đế không dán phẳng? Lỗ mở nằm thấp? Thay chưa đủ thường xuyên? Mỗi trường hợp đều có dụng cụ tương ứng để giải quyết, ví dụ keo chống rò, đế lồi, đai lưng.

Vấn đề da không tự khỏi. Hãy quay lại phòng chăm sóc hậu môn nhân tạo sớm, đừng cố chịu đến khi loét.

Ăn uống

Tin vui là: bạn ăn được hầu hết mọi thứ. Không cần kiêng khem lâu dài.

• Giai đoạn đầu sau mổ nên thử từng món mới một và quan sát phản ứng, để biết mình nhạy cảm với gì.
• Nhai kỹ và chậm, nhất là đồ nhiều chất xơ, khó tiêu.
• Uống đủ nước — đặc biệt quan trọng với người mở hồi tràng, vì hấp thu nước giảm, rất dễ mất nước.
• Một số món gây hơi hoặc mùi; có thể điều chỉnh theo kinh nghiệm bản thân, nhưng không cần bỏ hẳn.

Sinh hoạt hằng ngày

Bạn tắm được, dán túi hay tháo ra đều được, nước không chảy vào trong. Mặc quần áo bình thường, đồ thông thường không ép lên lỗ mở. Tập thể dục được, chỉ cần tránh va chạm mạnh và các hoạt động làm tăng áp lực ổ bụng kéo dài. Đi du lịch được, mang dư dụng cụ và để sẵn một bộ trong hành lý xách tay. Đa số người trở lại công việc và sinh hoạt xã hội bình thường.

Khoa chúng tôi có phòng chăm sóc hậu môn nhân tạo, bạn có thể đến nhờ giúp đỡ với bất kỳ khó khăn nào. Đừng một mình gắng gượng — phần lớn vấn đề đều đã có cách giải quyết, chỉ cần có người chỉ cho bạn.