Hemoroidy: jak sobie pomóc i kiedy zgłosić się do lekarza

Hemoroidy są bardzo częste i rzadko się o nich mówi. W efekcie większość osób długo je znosi, kupuje coś bez recepty i zgłasza się dopiero wtedy, gdy dolegliwości są duże. Ten artykuł obejmuje dwie rzeczy: co mogą Państwo zrobić sami i kiedy należy przestać radzić sobie w pojedynkę.

Hemoroidy to nie narośl

Najpierw częste nieporozumienie. W odbycie znajduje się normalnie pierścień poduszeczek zbudowanych z naczyń i tkanki łącznej. Pomagają w trzymaniu stolca i zapobiegają wyciekom — to prawidłowa anatomia, którą ma każdy.

To, co nazywamy hemoroidami, to te poduszeczki przekrwione, obrzęknięte i obsuwające się pod wpływem długotrwałego ucisku, aż zaczynają dawać objawy. Celem leczenia nie jest więc ich „usunięcie”, lecz opanowanie objawów. Dlatego większość osób nigdy nie wymaga operacji.

Co nasila dolegliwości

Wspólnym mianownikiem jest utrzymujący się ucisk w okolicy odbytu:

• Zaparcia i parcie.
• Zbyt długie siedzenie na toalecie — obecnie szczególnie częste, odkąd zabiera się tam telefon. Piętnaście czy dwadzieścia minut siedzenia podtrzymuje przekrwienie.
• Długie siedzenie lub stanie.
• Przewlekła biegunka.
• Ciąża i poród.
• Otyłość i regularne dźwiganie ciężarów.

Co można zrobić samemu

Brzmi to zwyczajnie, ale to naprawdę leczenie pierwszego wyboru, poparte dowodami. Stosowane właściwie, wyraźnie poprawia objawy u większości osób.

• Więcej błonnika i płynów. Miękki, uformowany, niezbyt twardy stolec sprawia, że parcie staje się zbędne. Spośród wszystkiego tutaj działa to najwyraźniej.
• Nie przesiadywać na toalecie. Jeśli nic się nie dzieje, lepiej wstać i wrócić, gdy pojawi się potrzeba. Telefon zostawić poza łazienką.
• Nie powstrzymywać potrzeby. Wstrzymywanie sprawia, że stolec staje się suchszy i twardszy.
• Ciepłe nasiadówki. Podczas zaostrzenia około dziesięciu minut w ciepłej wodzie łagodzi dolegliwości i rozluźnia mięsień.
• Delikatne mycie po wypróżnieniu. Lepiej spłukać wodą lub przyłożyć wilgotną chusteczkę niż mocno pocierać.
• Umiarkowana aktywność i unikanie długiego siedzenia.

O maściach i czopkach

Maści i czopki, kupione bez recepty lub przepisane, łagodzą objawy, ale leczą dolegliwość, a nie przyczynę. Krótkie stosowanie jest uzasadnione; długotrwałe poleganie na nich oznacza, że czas na wizytę. Zwłaszcza preparaty ze sterydami nie są przeznaczone do długiego stosowania.

Kiedy potrzebna jest operacja

Zasada ogólna: łagodne objawy leczy się zachowawczo; operację rozważa się przy nasilonym wypadaniu, nawracających krwawieniach zaburzających codzienne życie lub nieskuteczności leczenia zachowawczego. Lekarz ocenia zarówno stopień hemoroidów, jak i to, jak bardzo dokuczają. Samo ich występowanie nie oznacza konieczności operacji.

Istnieją też zabiegi ambulatoryjne, pośrednie między leczeniem zachowawczym a klasyczną operacją, odpowiednie dla części pacjentów. O dostępne możliwości warto zapytać w poradni.

Podczas wizyty konieczne będzie badanie palcem przez odbytnicę, a w razie potrzeby anoskopia lub kolonoskopia. Trwa to krócej, niż się wydaje, i jest mniej krępujące, niż się obawiamy — dla nas to codzienność. Odłożenie wstydu na bok jest najskuteczniejszą rzeczą, jaką mogą Państwo dla siebie zrobić.