Zrozumieć raka jelita grubego

Większość osób słysząc to rozpoznanie po raz pierwszy czuje pustkę w głowie. Ten artykuł ma prosty cel: pomóc zrozumieć kilka podstaw, aby podczas następnej rozmowy z lekarzem można było zadać pożyteczne pytania.

Co robi jelito grube

Po tym, jak żołądek i jelito cienkie strawią i wchłoną pokarm, reszta przechodzi do jelita grubego. Jego głównym zadaniem jest wchłanianie wody i stopniowe przekształcanie płynnej treści w uformowany stolec.

Jelito grube ma około półtora metra: kątnica, okrężnica wstępująca, poprzeczna, zstępująca, esica, a na końcu odbytnica i odbyt. Guz w innym miejscu daje inne objawy i leczy się go inaczej — dlatego lekarz przywiązuje taką wagę do jego dokładnego położenia.

Jak rozwija się rak

Większość raków jelita grubego zaczyna się jako mały, łagodny polip i zmienia się powoli przez kilka lat. Ponieważ proces jest powolny, istnieje możliwość usunięcia go podczas kolonoskopii, póki jest jeszcze polipem.

Powstawanie polipów wiąże się z wiekiem, dietą, otyłością, paleniem, alkoholem i brakiem ruchu, a częściowo z dziedziczeniem. U większości pacjentów nie da się wskazać jednej przyczyny. Prosimy nie poświęcać sił na obwinianie siebie.

Częste objawy

• Zmiana rytmu wypróżnień: zaparcia, biegunka lub naprzemiennie jedno i drugie.
• Krew w stolcu lub ciemniejszy stolec.
• Stolec staje się węższy.
• Ból brzucha lub wzdęcia.
• Niewyjaśniona utrata masy ciała.
• Zmęczenie i bladość spowodowane niedokrwistością.

Warto pamiętać: wczesna choroba często nie daje żadnych objawów. Gdy objawy są wyraźne, stopień zaawansowania bywa wyższy. To właśnie dlatego istnieją badania przesiewowe.

Jakie badania się wykonuje

Rozpoznanie wymaga zwykle kilku badań, z których każde pełni swoją rolę:

• Kolonoskopia — pozwala zobaczyć guz bezpośrednio i pobrać wycinek. W ten sposób potwierdza się rozpoznanie.
• Badania obrazowe — TK lub MR, aby ocenić, jak daleko guz się rozrósł i czy są przerzuty do innych narządów. Rak odbytnicy zwykle wymaga dokładniejszego obrazowania.
• Badania krwi — w tym markery nowotworowe, głównie jako punkt odniesienia przed leczeniem i po nim.

Co oznacza stopień zaawansowania

Lekarz ocenia stopień na podstawie trzech rzeczy: jak głęboko guz nacieka ścianę jelita, czy zajęte są okoliczne węzły chłonne i czy są przerzuty do innych narządów.

Stopień kształtuje plan leczenia, ale jest punktem wyjścia leczenia, a nie jego zakończeniem. Dwoje pacjentów w tym samym stopniu może mieć bardzo różny przebieg, zależnie od cech guza i odpowiedzi na leczenie. Warto skupić uwagę na kolejnych krokach, zamiast szukać w internecie danych o przeżyciu — pochodzą one sprzed lat i nie zostały obliczone dla Państwa.

Jak się leczy

• Operacja — główna metoda u większości pacjentów. Poza operacją otwartą dostępne są metody małoinwazyjne: laparoskopia i chirurgia robotowa da Vinci. Wybór zależy od położenia i rozległości guza oraz stanu ogólnego.
• Chemioterapia — leki działające na komórki nowotworowe, które mogły już się rozsiać, ale nie są jeszcze widoczne w badaniach obrazowych. U części pacjentów stosuje się ją po operacji, u części przed.
• Radioterapia — stosowana głównie w raku odbytnicy, często razem z chemioterapią, aby zmniejszyć guz, zwiększyć szansę całkowitego wycięcia i ograniczyć wznowę miejscową.
• Leczenie ukierunkowane i immunoterapia — o kwalifikacji decydują badania genetyczne i molekularne guza. Dlatego po operacji czeka się na wynik histopatologiczny i genetyczny.

Trzy często zadawane pytania

„Czy będę mieć stomię?” Niekoniecznie. Zależy to od położenia guza i od tego, czy da się zachować zwieracz odbytu. Jest też różnica między stomią czasową a stałą; czasową zwykle można zamknąć po kilku miesiącach. O to, co dotyczy Państwa, warto zapytać swojego chirurga.

„Czy moje dzieci to odziedziczą?” Zwykle nie. Jeśli jednak choroba wystąpiła w młodszym wieku lub chorowało kilka osób w rodzinie, lekarz może zaproponować dalszą diagnostykę i badania przesiewowe dla krewnych.

„Czy mogę normalnie żyć w trakcie leczenia?” Większość osób może. Pracę, jedzenie i aktywność fizyczną da się w dużej mierze kontynuować, dostosowując tempo. Konkretne ograniczenia zależą od prowadzonego leczenia.