Pielęgnacja stomii: wymiana worka, irygacja i dobór sprzętu

Niemal każdy na początku czuje, że sobie nie poradzi. To jak nauka jazdy na rowerze: pierwsze próby są niezdarne, a po krótkiej praktyce staje się to codzienną czynnością. Większość osób jest w pełni samodzielna w ciągu kilku tygodni.

Poznać swoją stomię

Stomia to otwór utworzony przez wyprowadzenie odcinka jelita przez powłoki brzuszne. Nie ma nerwów, więc dotykanie jej nie boli. Błona śluzowa jest różowa i wilgotna, przypomina wewnętrzną stronę policzka. To prawidłowy wygląd.

Sama stomia nie ma zwieracza, więc nie da się jej kontrolować, a treść wydostaje się samoistnie. Dlatego worek trzeba nosić stale. Niewielkie krwawienie przy czyszczeniu jest normalne: błona śluzowa jest delikatna, podobnie jak dziąsła krwawiące przy szczotkowaniu zębów.

Wymiana worka

Najlepiej wymieniać go wtedy, gdy jelito jest najmniej aktywne, na przykład po przebudzeniu i przed jedzeniem. Przed rozpoczęciem warto przygotować wszystko, czego potrzeba; zorientowanie się w połowie, że czegoś brakuje, bywa źródłem kłopotów.

W skrócie: zmierzyć stomię, wyciąć otwór w płytce na tę miarę, delikatnie odkleić starą płytkę z góry na dół, oczyścić skórę wokół wodą i miękką ściereczką, całkowicie osuszyć, a następnie ustawić nową płytkę i docisnąć ciepłą dłonią przez kilka minut, aby dobrze przylgnęła.

• Rozmiar otworu ma znaczenie. Zbyt duży — treść dociera do skóry i ją uszkadza; zbyt mały — ociera stomię i powoduje krwawienie. W pierwszych tygodniach po operacji stomia się zmniejsza, dlatego trzeba mierzyć za każdym razem.
• Skóra musi być całkowicie sucha. Wilgoć to najczęstsza przyczyna nieszczelności.
• Do czyszczenia wystarczy czysta woda. Nie należy używać tłustych preparatów ani środków odkażających; utrudniają przyleganie i podrażniają skórę.

Irygacja (u części osób z kolostomią)

Irygacja polega na podawaniu przez stomię ciepłej wody w regularnych odstępach, aby wywołać wypróżnienie, dzięki czemu pomiędzy zabiegami wydalanie jest minimalne. Osobom, którym to odpowiada, bardzo zwiększa swobodę w ciągu dnia.

Trzeba ją wykonywać regularnie o stałej porze, aby wytworzyć rytm, a każda sesja trwa dłuższą chwilę — dlatego jej przydatność zależy też od rozkładu dnia.

Gdy skóra staje się bolesna

Zaczerwienienie, pieczenie i uszkodzenie skóry wokół stomii to najczęstszy problem. W ogromnej większości przypadków przyczyną jest wyciekanie treści na skórę.

Rozwiązaniem nie jest więc krem, lecz ustalenie, dlaczego przecieka: czy otwór nie jest za duży? czy fałd skóry nie uniemożliwia płaskiego przylegania płytki? czy stomia nie leży nisko? czy zmiana nie jest zbyt rzadka? Na każdy z tych problemów jest środek: pasta uszczelniająca, płytka wypukła albo pas.

Problemy skórne nie ustępują same. Lepiej wcześnie zgłosić się do poradni stomijnej, niż czekać, aż skóra ulegnie poważnemu uszkodzeniu.

Jedzenie

Dobra wiadomość: można jeść niemal wszystko. Długotrwałe ograniczenia nie są potrzebne.

• W pierwszych tygodniach warto próbować po jednym nowym produkcie i obserwować reakcję, aby wiedzieć, na co się jest wrażliwym.
• Jeść powoli i dokładnie gryźć, zwłaszcza produkty bogate w błonnik, trudniejsze do strawienia.
• Pić wystarczająco — szczególnie ważne przy ileostomii, gdzie wchłania się mniej wody i łatwo o odwodnienie.
• Niektóre produkty powodują gazy lub zapach. Można je dostosować do własnych doświadczeń; nie trzeba z nich rezygnować.

Życie codzienne

Można brać prysznic z workiem lub bez; woda nie dostanie się do środka. Można ubierać się normalnie, zwykła odzież nie uciska stomii. Można ćwiczyć, unikając sportów kontaktowych i czynności długo zwiększających ciśnienie w jamie brzusznej. Można podróżować, zabierając zapasowy sprzęt i komplet w bagażu podręcznym. Większość osób wraca do pracy i życia towarzyskiego.

Nasz oddział prowadzi poradnię stomijną — zachęcamy do kontaktu w razie jakichkolwiek trudności. Nie warto zmagać się samemu: większość problemów ma już rozwiązanie, potrzeba tylko kogoś, kto je wskaże.